ابدال نرمى باشد كه آنجا نقطه توان نهاد غير از أوزان مذكوره مثل : تطمئنّ « 1 » ويئس « 2 » وبعذاب بئيس « 3 » ولئن أرسلنا « 4 » ويومئذ وحينئذ « 31 » وإلى بارئكم « 5 » وملائه « 6 » وملائهم « 7 » وأفائن مات « 8 » ومتّ « 9 » . وضابطش كه همزهء مكسوره باشد مسبوق به فتحه يا كسره . ودر اين ضابط داخل است أئنّكم انعام « 10 » ، ونمل « 11 » ، وثاني « 12 » عنكبوت « 13 » ، وفصّلت « 14 » ، وأئنّا لمخرجون « 15 » وأئنّا لتاركوا « 16 » وأئنّ در شعراء « 17 » ، وأئن ذكّرتم « 18 » وأئفكا « 19 » . ودر ائمّهء پنج‌گانه مخيّر است از براي آنكه به حقيقت آن همزات را به ياء خالص نيز [ قرائت ] مىكنند ودر نحو از اين نيست . ودر باقي باب همزتين يك الف ببايد نوشت چنانچه از پيش بيان كرده شد وبىشك « 20 » از وى سر عيني نهادن تا قائم مقام همزهء محذوفه باشد مثل : ء أنذرتهم « 21 » وء إله « 22 » وأءنّ « 23 » لنا در أعراف « 24 » ، وء أنزل . « 25 » امّا اگر در تخفيف به ياء عائد شود مثل : بئيس « 26 » وبئر « 27 » والذّئب « 28 » ولئلّا « 29 » ومائة « 30 »

--> ( 1 ) . آل عمران / 126 ؛ مائده / 113 ؛ انفال / 10 ؛ رعد / 28 . ( 2 ) . مائده / 3 ؛ ممتحنه / 13 . ( 3 ) . أعراف / 165 . ( 4 ) . روم / 51 . ( 31 ) . واقعه / 84 . ( 5 ) . بقره / 54 . ( 6 ) . أعراف / 103 ؛ يونس / 75 ؛ هود / 97 ؛ مؤمنون / 46 ؛ قصص / 32 ؛ زخرف / 46 . ( 7 ) . يونس / 83 . ( 8 ) . آل عمران / 144 . ( 9 ) . أنبياء / 34 . ( 10 ) . آية 19 . ( 11 ) . آية 55 . ( 12 ) . در آية 28 نافع وابن كثير وابن عامر وحفص وأبو جعفر ويعقوب إنّكم وبقيّه أئنّكم خوانده‌اند . ( 13 ) . آية 29 . ( 14 ) . آية 9 . ( 15 ) . نمل / 67 . ( 16 ) . صافّات / 36 . ( 17 ) . آية 41 . ( 18 ) . يس / 19 . ( 19 ) . صافّات / 86 . ( 20 ) . س : بيشرك . ( 21 ) . بقره / 6 ؛ يس / 10 . ( 22 ) . نمل / 60 و 61 و 62 و 63 و 64 . ( 23 ) . نافع وابن كثير وحفص وأبو جعفر إنّ وبقيّه أإنّ خوانده‌اند . ( 24 ) . آية 113 . ( 25 ) . ص / 8 . ( 26 ) . أعراف / 165 . ( 27 ) . حج / 45 . ( 28 ) . يوسف / 13 و 14 و 17 . ( 29 ) . نساء / 165 . ( 30 ) . بقره / 259 و 261 ؛ انفال / 65 و 66 ؛ كهف / 25 ؛ نور / 2 ؛ صافّات / 147 .